Astroprocent

W dniach 16-18 września 2005r. w Planetarium Śląskim w Chorzowie odbył się pierwszy Kongres Organizacji Astronomicznych organizowany z inicjatywy Stowarzyszenia POLARIS – OPP. Instytucja ta jako pierwsza astronomiczna organizacja pożytku publicznego w Polsce, z samej zasady ma za zadanie pomagać w zakresie popularyzacji astronomii nie tylko osobom indywidualnym, ale także osobom prawnym do jakich zaliczają się koła, kluby, stowarzyszenia i inne organizacje należące do III sektora pozarządowego w Polsce. Aktywizacja poprzez astronomię oraz współpraca w tym zakresie, była także nadrzędnym tematem podczas I KOA, którego gospodarzem było Planetarium Śląskie obchodzące w tym roku 50-lecie działalności.

Pierwszego dnia Kongresu, tj. w piątek 16 września 2005r. oficjalne otwarcie zostało zaplanowane na godzinę 15:00 z uwagi na uczestników, którzy jeszcze tego samego dnia dojeżdżali do Chorzowa tuż po zakończeniu swojej pracy. Tak późny moment inauguracji I KOA nie był złym rozwiązaniem, gdyż duża część uczestników przybyła z opóźnieniem. Parę minut po godzinie 15, uczestników przywitali przedstawiciele organizatorów – Prezes Zarządu Stowarzyszenia POLARIS - OPP – Piotr Nawalkowski oraz Wicedyrektor Planetarium Śląskiego – Stefan Janta. W paru słowach zostały przedstawione priorytetowe cele spotkania oraz informacje organizacyjne nt. Kongresu, po czym uczestnicy wysłuchali pierwszego wykładu inauguracyjnego autorstwa Piotra Nawalkowskiego o działalności Stowarzyszenia POLARIS - OPP – inicjatora zjazdu. W dalszej kolejności obecni przedstawiciele instytucji astronomicznych pokrótce przedstawili swoje organizacje w różnej formie i treści, od prezentacji ustnych po multimedialne. Niestety z powodu opóźnień w przyjeździe niektórych przedstawicieli, część prezentacji została przeniesiona także na dzień następny, co dało łącznie następującą listę uczestniczących organizacji:

Łącznie na Kongres przybyło więc 15 „organizacji”, ku zaskoczeniu niektórych uczestników także przedstawiciele instytucji zagranicznych.
Prezentacje w pierwszym dniu zakończyły się już po godzinie 18 i zaraz później przyjezdni uczestnicy zostali zakwaterowani w mieszczącym się na terenie WPKiW w Chorzowie - Hotelu Ośrodka Harcerskiego „Skaut”.

Dzień drugi Kongresu jako najważniejszy ze wszystkich, podzielony został na dwa bloki tematyczne – wykładowy oraz blok debat. Pierwszy z nich rozpoczął się wykładem inauguracyjnym z ramienia Planetarium Śląskiego już o godzinie 9:00 pod kopułą projekcyjną, a dotyczył historii ruchów astronomii amatorskiej i nie tylko w Polsce. Następnie w sali audiowizualnej rozpoczęły się wykłady tematyczne przygotowane przez:

Zainteresowanie uczestników podejmowaną tematyką było w wielu przypadkach bardzo duże o czym świadczyły licznie wykonywane notatki, zadawane pytania oraz zbierane materiały od prelegentów.

Oprócz sali audiowizualnej, w której odbywał się główny tok wykładów kongresowych, wydzielone zostało również miejsce w formie otwartej sali posterowej, gdzie prezentowane były plakaty, ulotki, informatory i inne materiały pozostawiane przez uczestników do powszechnego dostępu. Wśród nich można było również znaleźć materiały szkoleniowe, które to cieszyły się największym zainteresowaniem.

W drugiej części dnia kongresowego, tuż po przerwie obiadowej odbył się blok debat, podczas którego dominującym tematem stała się Ogólnopolska Akcja „1% na astronomię”. Stowarzyszenie POLARIS - OPP jako koordynator akcji zaproponowało 10 przykładowych rozwiązań wykorzystania funduszy zebranych w ramach akcji za 2004 rok. Wśród propozycji można było znaleźć m.in. programy popularyzacji astronomii wśród dzieci i młodzieży, konkursy ogólnokrajowe, propozycje ochrony ciemnego nieba do obserwacji astronomicznych, wsparcie przyszłych Kongresów, kolejnych wydań 1% na astronomię, akcji zakupu globusów nieba dla szkół, rozpisania konkursu na jednorazową dotację oraz kilka innych wariantów. Można było również zgłosić dowolną inną propozycję, czego jednak nie uczyniono z racji dużej ilość już przedstawionych. Zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami, wyboru w formie jawnego głosowania pisemnego mogli dokonać przedstawiciele instytucji, jakie w 2005 roku promowały akcję „1% na astronomię”. Uprawnionych do głosowania było 6 obecnych na Kongresie organizacji, gdzie rozkład głosów wyglądał następująco:

Jak można zauważyć głosowanie to nie wyłoniło ostatecznie żadnej z przedstawionych propozycji co przysporzyło pewnych komplikacji. Postanowiono więc, że wyboru spośród trzech wyżej opisanych wariantów, dokona zgromadzenie całego Kongresu w przeliczeniu – jedna osoba - jeden głos. Demokratycznie wybrano w tym roku za cel dofinansowania jednym procentem, Wariant 2 - Program „Ciemne Niebo”. Bezpośrednim wydatkowaniem kwoty w wysokości 1221,60 zł. (pomniejszonej jedynie na opłatę domeny www.astroprocent.pl) i jej rozliczeniem zajmie się administrator Akcji, czyli Stowarzyszenie POLARIS - OPP.

W trakcie przerwy uczestnicy mogli zobaczyć m.in. wyeksponowaną na holu głównym Planetarium Śląskiego – Objazdową Galerię polsko-słowacką utworzoną w ramach prowadzonego aktualnie projektu Stowarzyszenia POLARIS - OPP pt. „Poznajmy się przez gwiazdy” (nazwa wew. „Fomalhaut”). Był to jeden z namacalnych efektów działań miłośników astronomii z Polski i Słowacji w 2005 roku oraz przykład, jak można wykorzystać unijne dotacje Programu „Młodzież” na wspieranie astronomicznego hobby.

W dalszej części bloku obrad rozmawiano już o szerszej współpracy między organizacjami astronomicznymi. Przedstawiciel Stowarzyszenia POLARIS - OPP zaprezentował kilka form możliwej współpracy na lata 2005/2006 do których m.in. zaliczały się: Ogólnopolska Akcja „1% na astronomię”, organizacja corocznych Kongresów (KOA), Program „Ciemne Niebo”, popularyzacja wybranych tematów z astronomii jak np. poszukiwanie komet, wspólna polityka promocji ciekawych imprez astronomicznych (np. zaćmienia Słońca), a także możliwości wspólnego starania się o duże dotacje ze źródeł unijnych. Rdzeniem prezentacji była jednak propozycja utworzenia ogólnopolskiego porozumienia organizacji astronomicznych jako Polska Federacja Astronomiczna (PFA). Organizacja ta miałaby w przyszłości spełniać funkcję łącznika w kierunku wspólnych wysiłków instytucji trudniących się tematyką astronomii. W otwartej debacie uznano jednomyślnie potrzebę utworzenia w przyszłości takiej instytucji za uzasadnioną, co wyraziło wiele organizacji pod koniec rozmów. Postanowiono więc, że przygotowaniem wstępnego regulaminu porozumienia w ramach PFA oraz innych podstawowych wytycznych zajmie się trzech przedstawicieli organizacji, które jako pierwsze zgłoszą się do inicjatora przedsięwzięcia – Stowarzyszenia POLARIS - OPP.

Obrady tego dnia zakończyły się po godzinie 18:00 gdyż dyskusje i rozmowa o szczegółach współpracy przedłużyła się nieco ponad program Kongresu. Mimo tego jeszcze po kolacji uczestnicy już w nieco luźniejszej atmosferze deklarowali swoje propozycje astronomicznych działań. Także na wieczór zebrani wysłuchali astronomicznej audycji radiowej w Radiu Katowice prowadzonej przez jednego z uczestników Kongresu – Jana Desselbergera. Natomiast efektem wieczornych rozmów w kuluarach okazały się następne inicjatywy pozarządowe, jakie tym razem wysunął przedstawiciel Kysuckiego Obserwatorium ze Słowacji. Dyrektor tej instytucji Jan Mäsiar opowiedział w trakcie trzeciego już dnia Kongresu, o możliwości zorganizowania międzynarodowych obserwacji zbliżającej się opozycji Marsa, co spotkało się z zainteresowaniem niektórych instytucji z Polski.
Ostatni dzień Kongresu oprócz kontynuacji debat z soboty, poświęcony został również na podsumowanie całego przedsięwzięcia. Uczestnicy wypełnili ankiety ewaluacyjne oraz inne kwestionariusze dostarczone przez Stowarzyszenie POLARIS - OPP i Polski Portal Astronomiczny Astronomia.pl. Dotyczyły one badania potrzeb egzystencjalnych obecnych na zjeździe instytucji oraz zbierania na ich temat wszystkich informacji niezbędnych do utworzenia astronomicznej bazy internetowej. Część organizacji jakie nie zdążyły oddać ww. dokumentów przesyłały je również już po zakończeniu Kongresu drogą elektroniczną. Niedzielne przedpołudnie uczestnikom umiliło Planetarium Śląskie jakie zorganizowało pokaz pod kopułą planetarium oraz zwiedzanie całego kompleksu tejże instytucji. Oprócz zwiedzania obserwatorium, stacji sejsmologicznej oraz zaplecza meteorologicznego, ostatnim punktem programu był pokaz Słońca za pomocą pierwszego w Polsce Mobilnego Obserwatorium (TSA), jakie Stowarzyszenie POLARIS - OPP podstawiło przed wejściem do gmachu Planetarium. Pojazd ten powstał dopiero w tym roku dzięki dotacji przyznanej przez Narodową Agencję Programu Młodzież na projekt polsko-słowackiej współpracy „w sieci”. Koordynatorzy z Polarisu opowiadający o jego zastosowaniu zwracali uwagę na rolę jaką odgrywa w popularyzowaniu astronomii wśród społeczeństwa, zachęcając do wspólnych działań przy jego użyciu.
Tuż przed oficjalnym zamknięciem I Kongresu Organizacji Astronomicznych wykonano jeszcze grupowe zdjęcie uczestników oraz zebrano podpisy pod listą pamiątkową. Na pytania przedstawicieli, gdzie odbędzie się kolejny taki zjazd, organizatorzy odpowiadali, że zależy to od wielu czynników oraz zainteresowania organizacji podobnymi spotkaniami. Prawdopodobny jest jednak fakt, że KOA wpisze się na stałe w kalendarz astronomicznych wydarzeń w Polsce.

Projekt sfinansowano przy wsparciu Wspólnoty Europejskiej w ramach Programu Młodzież.
Treści samego projektu lub materiałów niekoniecznie odzwierciedlają stanowisko Komisji Europejskiej czy Narodowej Agencji w danej sprawie, a w związku z tym ani Komisja Europejska, ani Narodowa Agencja nie ponosi za nie odpowiedzialności.

Sprawozdanie z I Kongresu Organizacji Astronomicznych.